8. Sınıf 5. Ünite Basit Makineler Eğik Düzlem Konu Anlatımı

EĞİK DÜZLEM NEDİR?

Bir ucu bulunduğu yerden yüksekte bulunan, tahta, beton, demir gibi farklı maddelerden yapılan ağır yükleri yükseğe çıkartmak için kullanılan basit makinelere Eğik Düzlem denir.

Kadir annesinin ağır tekerlekli sandığını yukarı kaldıramadığı için problemine bir çözüm aramaktadır. Masanın üzerine sandığı nasıl kaldırabileceğini düşünürken bir çözüm bulmuştur.

Kadir’in bulduğu çözüm gündelik hayatta sıkça kullandığımız eğik düzlemdir. Bir tahta parçayı masaya yokuş veya rampa oluşturacak şekilde sabitledikten sonra tekerlekli sandığı iterek kolayca masanın üzerine çıkarabilmiştir.

Kadir’in yapacağı iş sandığı masanın üzerine çıkartmaktır.

İlk durumda sandığı yukarı kaldırabilseydi de aynı işi yapacaktı.

Eğik düzlem kullanarak da aynı işi yapmış oldu.

İki durum için de iş ve enerjiden bir kazanç sağlanmadı.

UNUTMAYALIM:

Fiziksel anlamda iş (İş W harfi ile gösterilir) Uygulanan kuvvet ve cismin aldığı yolun çarpımı ile bulunur.

W = F (Kuvvet) x X (alınan yol) formulü ile bulunur. İşin birimi JOULE (J)’dir.

Kadir eğik düzlem kullanarak günlük hayattaki problemine bir çözüm buldu. Normalde çok ağır olan sandığı yukarı kaldıramayacağı için eğik düzlem üzerinde daha az kuvvet ile daha fazla yol alarak çözüme ulaştı.

Kadir EĞİK DÜZLEM KULLANARAK:

Daha az kuvvet uygulayarak KUVVETTEN KAZANÇ SAĞLADI

Daha fazla yol alarak YOLDAN KAYIP YAŞADI

Yaptığı İŞ ve Harcayacağı ENERJİ DEĞİŞMEDİ

Bir EĞİK DÜZLEMDE:

HER ZAMAN, KESİNLİKLE

Kuvvetten KAZANÇ vardır.

Yoldan KAYIP vardır.

İş ve Enerji Değişmez.

EĞİK DÜZLEMİN ÖZELLİKLERİ:

Eğik düzlemlerde yükün hareket ettiği yola eğik düzlemin boyu denir. L harfi ile gösterilir.

Eğik düzlemin tabanının yükün çıktığı en üst noktaya olan uzaklığına ise yükseklik denir. h harfi ile gösterilir. Yükseklik eğim ile eşdeğer alınabilir.

Eğim ARTARSA yükseklik ARTAR.

Eğim AZALIRSA yükseklik AZALIR.

  • Ağır yükleri yükseğe daha az kuvvet ile çıkarmak için kullanılır.
  • Yoldan kayba, kuvvetten kazanca neden olur.
  • Eğik düzlemin yüksekliği sabit kalır, UZUNLUĞU ARTARSA KUVVET KAZANCI ARTAR. UYGULANMASI GEREKEN KUVVET AZALIR. (YOL ARTACAĞI İÇİN KUVVET AZALIR.)
  • Eğik düzlemin yüksekliği sabit kalır UZUNLUĞU AZALIRSA KUVVET KAZANCI AZALIR, UYGULANMASI GEREKEN KUVVET ARTAR. (YOL AZALIR UYGULANMASI GEREKEN KUVVET ARTAR.)
  • Eğik düzlemin uzunluğu sabit kalır YÜKSEKLİĞİ (EĞİMİ) ARTARSA KUVVET KAZANCI AZALIR, UYGULANMASI GEREKEN KUVVET ARTAR.
  • Eğik düzlemin uzunluğu sabit kalır YÜKSEKLİĞİ (EĞİMİ) AZALIRSA KUVVET KAZANCI ARTAR. UYGULANMASI GEREKEN KUVVET AZALIR.

Günlük Hayatta Eğik Düzlem:

  • Merdivenler,
  • Vidalar,
  • Dağa çıkarken eğimli yollar
  • Engelli rampası
  • Alışveriş merkezleri ve hava alanlarındaki yürüyen yollar

birer eğik düzlemdir.

EĞİK DÜZLEMDE KUVVET KAZANCI:

Eğik düzlemde kuvvet kazancını kısa yoldan bulmak için

Eğik düzlemin uzunluğunu yüksekliğine bölmek yeterlidir.

Diğer basit makinelerde olduğu gibi

Kuvvet kazancı 1’den büyük ise KUVVETTEN KAZANÇ YOLDAN KAYIP

Kuvvet kazancı 1’den küçük ise KUVVETTEN KAYIP YOLDAN KAZANÇ

Kuvvet Kazancı 1 ise KUVVET – YOLDAN KAZANÇ veya KAYIP YOKTUR.

Tebrikler eğik düzlem konusunu bitirdin. Şimdi öğrendiklerini pekiştirmek için 8. Sınıf 5. Ünite Basit Makineler – Eğik Düzlem 1. Çalışma Kağıdı‘nı çözebilirsin. Başarılar.