8. Sınıf 4. Ünite Fiziksel ve Kimyasal Değişimler Konu Anlatımı

Fen Bilimleri 8. Sınıf LGS 4. Ünitenin 2. Konusu Fiziksel ve Kimyasal değişimlerden merhaba. Yaşantımızda her şey değişim içerisindedir. İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve kullandığımız eşyalar değişir. Bazen yenilenir bazen eskir bazen de bozulur. Bu süreç içerisinde hayatımız bir dönüşüm ve değişim içerisindedir.

Örneğin aldığımız bir ekmeği uzun süre tüketmezsek, bayatlar sertleşir belki de küflenip bozulabilir.

Yeni aldığımız ayakkabıyı sürekli kullanırsak hızlıca aşınabilir ve yıpranabilir.

Özellikle yaz aylarında sıkça tüketmek istediğimiz dondurma uzun süre dışarıda kalırsa erir.

Elimize aldığımız kağıdı önce parçalara bölüp sonra da kibrit ile yakarsak kağıt çeşitli değişimler gerçekleştirir.

Yukarıdaki örneklerin hepsinde bir değişim söz konusudur. Bu değişimlerden bazıları FİZİKSEL DEĞİŞİM, bazıları ise KİMYASAL DEĞİŞİMDİR.

Bazı değişimler maddenin iç yapısında yani atom veya moleküllerinde değişiklik meydana getirir, bazı değişimler ise maddenin iç yapısında değil sadece dış görünüşünde bir değişim meydana getirir. Buna göre değişimleri ikiye ayırırız. Bunlar FİZİKSEL DEĞİŞİM ve KİMYASAL DEĞİŞİMDİR.

FİZİKSEL DEĞİŞİM:

Maddenin tanecikli yapısında atom ve moleküllerinde değişim meydana getirmeden sadece DIŞ GÖRÜNÜŞÜNDE oluşan değişimlere FİZİKSEL DEĞİŞİM denir.

Maddelerde meydana gelen:

  • Kesme, koparma, yırtma, ezme, kırma, parçalanma, ufalanma, kırılma, rendelenme,
  • Çözünme,
  • Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma, süblimleşme, kırağılaşma (TÜM HAL DEĞİŞİMLERİ)
  • Alaşım oluşumu (Bronz, Pirinç, Lehim…)
  • Karışımların ayrılma yöntemleri (AYRIMSAL DAMITMA) gibi olayların hepsi fiziksel değişimdir.

Fiziksel değişimler sonucu maddenin sadece dış görünüşü değişir. Yani fiziksel değişimler sonucu maddelerin renk, şekil, büyüklük veya fiziksel hali(katı, sıvı, gaz) gibi özellikleri değişirken kimliği değişmez. Maddenin kokusu veya tadı değişmez.

Maddenin kimliği atomik yapısıdır.

Fiziksel değişimler sonrasında yeni maddeler oluşmaz.

Fiziksel Değişim Örnekleri:

Kağıdı yırttığımızda elimizdeki bütün parçalar yine aynı maddedir. KAĞITTIR. Sadece kağıdın şekli veya büyüklüğü değişmiştir.

Domatesi kestiğimizde domatesin bütün parçaları başka bir sebze değildir. Domates sadece büyüklük olarak küçülmüştür.

Gün batımı veya gün doğumunda denizin ve gökyüzünün farklı renklerde olması ışığın kırılmasına örnektir. Fiziksel değişimdir. Gökyüzü hala gökyüzüdür, deniz hala denizdir.

Ekmeği parçalara bölmek,

Odundan talaş elde etmek

Çamaşırların kuruması buharlaşma olayına örnek olduğu için Fiziksel Değişimdir.

Saçların kurutulması ve şekil vermek fiziksel değişimdir.

Mumun erimesi fiziksel bir değişimdir. Fakat mumun yanması fiziksel değişim değildir.

Petrolün damıtılarak (ayrıştırılarak) benzin, motorin veya LPG’ye dönüştürülmesi bir FİZİKSEL DEĞİŞİMDİR: Petrol bir karışımdır ve karışımlar FİZİKSEL YOLLARLA BİRBİRİNDEN AYRIŞTIRILIR.

Aynı şekilde ALKOL ve SU karışımının birbirinden ayrıştırılması da FİZİKSEL DEĞİŞİMDİR. Alkol ve suyu ayırmak için ayrımsal damıtma yöntemi kullanılır. Alkolün kaynama sıcaklığı 78 C, suyun kaynama sıcaklığı 100 C’dir. Alkol su karışımı kaynatılmaya başlatılır derece 78 i gösterdiğinde alkol kaynayarak buharlaşır ve gaz alkol başka bir çubuk yardımı içerisinde soğutularak yeniden sıvı hale dönüştürülür.

Burada kaynatma, buharlaşma ve yoğuşma olayları olduğu için AYRIMSAL DAMITMA bir FİZİKSEL DEĞİŞİMDİR.

Tunç, pirinç, lehim gibi alaşımların elde edilmesi de METAL METAL KARIŞIMLARA örnek olduğu için FİZİKSEL DEĞİŞİMDİR.

Aynada veya suda kendi yansımamızı görmek ışığın yansıma ve kırılması ile oluştuğu için FİZİKSEL DEĞİŞİMDİR.

Gökkuşağının oluşumu beyaz ışığın su damlacıklarında kırılarak renklere ayrılması olduğu için FİZİKSEL DEĞİŞİMDİR. Işığın kırılması fiziksel değişimdir.

Etten kıyma yapılması fiziksel bir değişimdir.

Yoğurttan ayran yapılması,

Naftalinin süblimleşmesi,

Kırağı, kar ve yağmur oluşumu

Tuz ve şekerin suda çözünmesi

KİMYASAL DEĞİŞİM:

Maddenin tanecikli yapısında (atom ve moleküllerinde) değişim meydana getirerek tamamen farklı bir maddeye dönüşmesi olayına KİMYASAL DEĞİŞİM denir.

Kimyasal değişim sonucunda maddenin kimliği değişir. Atom ve moleküller arasındaki bağlar kırılarak yeni bağlar oluşur. Bu sebeple yeni maddeler oluşur.

Kimyasal değişim sonucu oluşan maddeler eski haline döndürülemez. Örneğin yanıp kül olan bir kağıdı yeniden eski haline döndüremeyiz. Kağıt kül haline gelip farklı bir madde olmuştur.

Yanma, çürüme, pişme, küflenme, fotosentez, solunum, sindirim, mayalanma ve paslanma gibi olaylar maddelerde kimyasal değişimlere neden olur.

Kimyasal değişim sırasında gaz, ısı ve ışık ortaya çıkabilir.

Kimyasal değişim sonucunda maddenin kimliğini oluşturan renk, tat, koku gibi özellikler değişir.

Kimyasal Değişim Örnekleri:

Ekmeğin pişmesi, yumurtanın haşlanması, sebzelerin yağ ile kızartılması kimyasal değişimdir.

Çürüme olaylarının hepsi kimyasal değişimdir. Yoğurt, domates, muz vs…

Küflenme olaylarının hepsi kimyasal bir değişimdir. Ekmek, yoğurt, meyve ve sebzeler vs…

Yanma olaylarının hepsi kimyasal değişimdir. Mumun yanması, odunun yanması, kağıdın yanması kimyasal değişime örnektir.

Yoğurdun ekşimesi kimyasal değişimdir.

Demirin paslanması kimyasal bir değişimdir. Genellikle bahçe, balkon vs demirlerinin boyanmasının sebebi oksijen ile temas edip demirin paslanmasını önlemektir.

Sütten yoğurt yapımı ( Yoğurttan ayran yapımı fiziksel, sütten yoğurt yapımı kimyasaldır.)

Kimyasal ve Fiziksel Değişim Arasındaki Farklar:

FİZİKSEL DEĞİŞİMKİMYASAL DEĞİŞİM
Maddenin sadece dış görünüşü değişir.Maddenin hem dış görünüşü hem de atomik yapısı (kimliği) değişir.
Eski haline döndürülebilir.Eski haline döndürülemez.
Maddenin atomları veya atomları arasındaki bağlar etkilenmez.Maddenin atomları arasındaki bağlar kırılır yeni bağlar oluşur.
Yeni madde oluşmaz.Yeni madde oluşur.