8. Sınıf 2. Ünite Adaptasyon Konu Anlatımı

Adaptasyon Nedir?

Canlıların, belirli çevre koşullarında yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özellikler kazanmasına adaptasyon denir.

Adaptasyon kalıtsaldır ve dölden döle aktarılır.

Adaptasyon Örnekleri:

Kutup ayıları

Kutup ayıları Kuzey Kutup Bölgesinde yaşarlar. Yaşadıkları bölge soğuk ve buzluktur.

Beyaz post kutup ayılarının kolay avlanmasını sağlar. Karda kamufule olurlar ve avlarının kendilerini görmesini engellerler.

Kalın yağ tabakasına sahiptir, çünkü soğuklarda vücut sıcaklığını korumaya ihtiyacı vardır.

Küçük burun ve küçük kulaklara sahiptirler. Çünkü ısı kaybını en aza indirerek Kutup gibi soğuk bölgelerde yaşam şansını arttırırlar.

Geniş ayak tabanları ağırlığına rağmen karda batmayı önler, Kısa arka bacakları sayesinde karda kolay yürü ve hareket ederler.

Kutup Tilkisi:

Açık renk postları vardır. Kamufule olup kolay av olmamayı sağlar.

Kalın yağ tabakaları vardır. Isı kaybını en aza indirerek vücut sıcaklığının korunmasını sağlar.

Küçük kulak ve burunları vardır. ısı kaybını en aza indirerek vücut sıcaklığının korunmasını sağlar.

Develer:

Develer genellikle sıcak bölgelerde ve çöllerde yaşarlar.

Yağ depolayan hörgüçleri sayesinde kurak çöl ikliminde uzun süre su içmeden ve beslenmeden durabilirler.

Uzun kulak kılları ve kirpikleri organlarını çöl tozlarından korur.

Geniş ayak tabanları sayesinde çöllerde kuma batmazlar.

Çöl Tavşanları:

Uzun kulakları sayesinde ısı kaybını hızlandırır ve sıcak bölgelerde yaşayabilirler.

Koyu renkli postları sayesinde kamufule olup av olmayı engellerler.

Kaktüs ve Nilüfer Çiçeği:

Kaktüslerin yaprakları iğne biçimindedir. Çünkü kurak bölgelerde yaşadıkları için su kaybını en aza indirmek isterler.

Nilüfer çiçeği su bitkisi olduğu için geniş yapraklara sahiptir. Geniş yaprakları sayesinde fazla terleme yapar ve hayatta kalır.

Etçil Hayvanların Dişleri:

Aslan, kaplan, jaguar gibi etçil hayvanları köpek dişlerinin sivri ve gelişmiş olması beslenmeleri için bir adaptasyondur.

Bukalemunların Renk Değiştirmesi:

Bukalemunun renk değiştirmesi; besin bulmasını kolaylaştıran, dişi bukalemunların dikkatini çekmeye ve rakip erkek bukalemunları korkutmaya yarayan ayrıca avcılara karşı korunmak için gerçekleştirdiği bir adaptasyondur.

Köpek Balığının Sırt ve Karın bölgesinin farklı renkte olması:

Köpek balığının sırt ve karın bölgesinin renginin farklı olması, su içinde diğer balıklar tarafından görünmesini zorlaştırır, bu da köpek balığının avlanmasını kolaylaştırır

Aynı bölgede yaşayan canlılar benzer adaptasyonlar gösterebilir.

Kutuplarda yaşayan canlılarda:

Kalın yağ tabakasına sahip olabilir böylece ısı kaybını en aza indirerek soğuk bölgelerde yaşayabilir.

Küçük uzuvlara sahip olarak (burun, kulak) ısı kaybını en aza indirirler, vücut sıcaklığını korurlar.

Beyaz postları sayesinde kolayca kamufule olup kolay avlanabilir ya da av olmaktan kurtulurlar.

Çölde veya sıcak bölgelerde yaşayan canlılarda:

Kulak, burun ve kuyruk gibi uzuvları geniş veya uzun olup ısı kaybını arttırırlar ve sıcak bölgelerde yaşayabilirler. (Tilki, fare, tavşan…)

Çölde yaşayan canlılardan bazıları kolay av olmamak için koyu renkli posta sahiptir. (tavşan, fare)

Kurak ve sıcak bölgelerdeki çiçeklerin yaprakları küçük veya iğne şeklindedir. Su kaybını azaltarak kurak bölgelerde kolayca yaşayabilirler. (Kaktüs)

Nemli bölgelerde veya suda yaşayan bitkiler terlemeyi arttırmak amacı ile yaprakları büyük ve geniştir. (Nilüfer)

Ördek ve kazların suda yüzebilmek için ayak parmakları arasında perde bulunur.

Hayvanlarda kamufulaj çevreleriyle uyum içinde olmayı bazen kolay avlanmalarını bazen de av olmalarını engeller. Bir adaptasyon çeşididir.

Bukalemun bulunduğu ortamın rengini alarak kendini kamufule eder ve tehlikelerden korunabilir.

Yaprak üzerinde yaşayan böcekler yaprağa göre kamufule olabilir ve av olmayı engellerler.

Canlılar yaşadığı çevreye uyum sağlayarak adaptasyon sağlarlar. Canlı yaşadığı çevreden alınırsa adaptasyonlarında değişme olmaz. Örneğin çölden alınan bir kaktüs İzmir’e getirildiğinde geniş yapraklı olmaz ya da kutuplardan alının bir tavşan çöle koyulduğunda post rengi değişmez. Sadece uygun ortamda olmadığı için yaşama şansı azalır.

Doğal Seçilim:

Canlıların yaşadıkları ortama uyum sağlayanların hayatta kalması, uyum sağlayamayanların ise ölmesine doğal seçilim denir.

Örnek olarak aslan ve geyikleri verebiliriz. Geyiklerin güçsüz ve yavaş olanlarını aslanlar yer. Bu yüzden ortama uyum sağlamış hızlı geyikler hayatta kalabilir. Bu durum Aslanlar için de geçerlidir. Hızlı koşamayan ve seri hareket edemeyen aslanların hayatta kalması zorlaşır ve ölür. Geriye ortama uyum sağlamış hızlı koşan aslanlar kalır. Buradaki ilişki bir doğal seçilimdir.

Doğal seçilim ile tür sürekli gelişir ve hızlanır diyebiliriz.

Kitabımızda verilen örneği inceleyelim.

1800’lü yılların ortasına kadar İngiltere’de bir endüstri bölgesinde, açık renkli, benekli gece kelebekleri,
ortamla benzer renkte olduklarından düşmanlarından korundular. Böylece sayıları arttı. Endüstrileşme
ile çevre kirlendi ve is nedeniyle karardı. Bu ortamda açık renkli benekli gece kelebekleri kolay
fark edildiklerinden avlandı ve bu kelebeklerin sayısı azaldı. Koyu renkli olanlar ise çoğaldı.

Bu örnekte ortama uyum sağlayamayan beyaz kelebekler av olarak sayıları azaldı ve doğal seçilim kamufulaj üzerinde etkili oldu diyebiliriz.

Varyasyon:

Tür içerisinde görülen çeşitliliğe, gen farklılığına varyasyon denir. Örneğin sınıftaki arkadaşlarınızla beraber bir gen çeşitliliği oluşturursunuz bir varyasyon oluşturursunuz. Çünkü hepinizin genleri birbirinden farklıdır.

Varyasyon Örnekler:

Örneğin domatesin birçok farklı çeşidi vardır.

Örneğin insanlar birbirinden farklıdır.

İnsanların kulak çeşidine göre varyasyonları:

Aşağıda Asya Uğurböceği’nin varyasyonuna ait bir fotoğraf vardır.

Tebrikler 8. sınıf LGS 2. Ünite Adaptasyon konusunu bitirdin şimdi sıra öğrendiğin bilgileri pekiştirmek için çalışma kağıdında. 8. Sınıf 2. Ünite Adaptasyon Çalışma Kağıdı bu linke tıklayarak çalışma kağıdına ulaşabilirsin.